Kolostrum nedir?
 
 

Kolostrum, “ağız” olarak da bilinen, doğum yapmış annenin ilk 48-72 saatlik sütüdür. Kolostrum, yeni doğan bebek için o kadar önemlidir ki, kolostrumu alamayan bebeklerin yaşama şansı anlamlı olarak azalmaktadır. Örneğin çiftçiler, doğumdan sonra hemen en az 4 litre kolostrum almayan buzağıların yaşayamayacaklarını iyi bilir.

   

Yalnızca, proteinler, yağlar, karbonhidratlar, vitaminler ve mineraller gibi esansiyel (dışardan alınması zorunlu olan) besin maddelerini içermekle kalmaz, aynı zamanda, mikroplarla savaşımı ve büyüme fonksiyonları için gerekli olan biyolojik aktif molekülleri ve maddeleri de içerir.

Herkesin rahatça anlayabileceği gibi, insan kolostrumu bu amaçla kullanılacak bir alternatif olmaz. Bu nedenle başka kolostrum kaynakları aranmıştır. Sonunda araştırıcılar, insan kolostrumu yerine, benzer etkinlik ve güvenlilikte kullanılabilecek inek kolostrumunu analiz etmeyi başardılar. Bağışıklık ve büyüme faktörleri insan kolostrumu ile eşdeğerdir. Ayrıca bu faktörlerin, inek kolostrumunda insan kolostrumuna oranla 4 kat daha zengin olduğu saptanmıştır.
İlave olarak, inek kolostrumunda, insanların kullanımı sırasında, alınan kolostrumun içindeki aktif maddelerin mide-barsak sisteminde parçalanmasını önleyecek özel koruyucu maddelerin anlamlı düzeyde yüksek ve etkin olduğu bulunmuştur.
Kolostrum doğumdan sonraki yalnızca birkaç saatlik süt olduğu için öncelikle yeni doğan'ın beslenmesinin sağlanması için kullanılır. Kalan miktar, ticari amaçla kullanılacak şekilde işleme alınmaktadır. Bu durum kolostrum elde etmek için kullanılan kaynakların ne kadar az olduğunu anlatmaktadır. Üstelik bu amaçla kolostrumu alınacak hayvanların, tüm gebelik boyunca yüksek kalitede bakılmasını gerektirir. Bu hayvanların, antibiyotik, bitki ilacı, sentetik hormonlar vs içeren besinlerle asla temas etmemiş olması gereklidir.
  Kolostrum içinde bulunan 2 önemli faktör, savunma faktörleri ve büyüme faktörleridir. Savunma faktörleri yaşamın ilk günlerinde olduğu kadar kolostrumun ilaç olarak kullanıldığı bütün kişilerde enfeksiyonlara karşı koruma ve tedavi sağlamakta, diğer taraftan büyüme faktörleri büyümeyi ve yeni doğanın gelişimini sağlamaktadır.  
  Kolostrumu bu kadar yararlı yapan şey nedir?  
 

Kolostrumda bilinen 90 madde vardır. Temel olarak bu maddeler 3 sınıfa ayrılır:
1- Savunma faktörleri (Antimikrobiyal Maddeler)
2- Büyüme faktörleri
3- Diğer faydalı maddeler (vitamin, mineral ve amino asitler)
Bunlar sağlığı devam ettirmek ve hastalıkları tedavi etmek için birlikte çalışırlar.

 
 

1. Kolostrumun Savunma Faktörleri (Antimikrobiyal Maddeler)

 
 

Savunma faktörleri, vücudu istila eden virüs, bakteri ve mantarlara karşı vücudun savunmasına yardım ederler. Kolostrum içinde pek çok mikroba karşı özgün antikorlar (= immünglobulinler = savunma maddeleri) bulunur ve onlara karşı spesifik etki gösterirler. Üstelik kolostrumun içerisinde bulunan bu savunma maddeleri çok güçlü olup, hiçbir mikroorganizma bu etkiye karşı direnç gösterememektedir. Geniş etki spektrumu olan antikorlar, normalde hiçbir antibiyotik kullanılmadığı durumlarda bile vücudun hastalaıklara karşı savaşını sağlayan güçlü antimikrobiyal maddelerdir

 
  İmmünglobulinler:  
  Vücudun savunmasında çok önemli görev alan, B lenfositler tarafından bir enfeksiyon mevcudiyetinde yapılarak kana salınan güçlü savunma maddeleridir (vücudun savunma silahlarıdır). Plazmada bulunan protein yapısında maddelerdir. Gammaglobulinler veya Antikorlar olarak da bilinir. “ Ig ” kısaltılmış sembolü ile gösterilirler. İmmünglobulinler viral enfeksiyonlara, bakteriyel enfeksiyonlara, allerjilere, mantarlara karşı vücudu üst düzeyde korur. Kolostrum'da 5 çeşit immünglobulin vardır:  
 

1- IgA

2- IgD
3- IgE
4- IgG
5- IgM
  İnek kolostrumu (Bovin Kolostrum) temel olarak IgG içerir. Diğer Ig'ler daha az düzeydedir.
Ancak, üretim esnasında bazı immünglobulinler özellikle zenginleştirilebilir. Örneğin, IgA'dan zenginleştirilmiş bir kolostrum, onun üst solunum yolu enfeksiyonlarında özellikle etkili olmasını sağlar .
 
 
 
 
IgM
Vücuda bir yabancı (antijen) girdiğinde ilk oluşturulan IgM'dir. Yabancıya yüksek düzeyde bağlanma kapasitesi vardır.
 
     
 
 
IgG
Serumda en fazla bulunan antikor'dur. Yabancıyı (antijeni) IgM'den alır.
 
   

 

 
  IgD
IgD'nin fonksiyonları tam olarak bilinmemektedir.
 
 

 

 
  IgE
IgE allerjiden sorumlu Ig'dir.
 
     
 


 
IgA
IgA vücudun salgılarında (sekresyonlarında) bulunur. Örneğin, tükrük, akciğerler, barsaklarda yoğundur. Kolostrumda da yüksek düzeyde bulunur. IgA, özellikle içi boş organların içini döşeyen epitelin korunmasında çok önemlidir (örneğin, ağız, boğaz, akciğer, bağırsaklar vs)
IgA, toksinleri nötralize etme ve virüslerin işlevini bloke etme yeteneğine sahiptir. IgM'in aksine bakteriye bağlanmak için özel bir yardımcı sisteme (kompleman sistemi) ihtiyaç duymaz. IgA ve lizozim'in birlikteliği, IgA'nın bakteriye kolayca bağlanmasını sağlar.

 

 
     
 

IgA mukoz tabakanın (yanı ağız ve boğaz boşluğunu örten tabaka) enfeksiyonlardan bölgesel korunması için çok önemli bir role sahiptir.
Antikorların ağız yolu ile alınması kolay ve zararsızdır.

 
     
 


Kolostrum bazı immunglobulinler açısından özel olarak zenginleştirilebilirler. Bu teknoljik zenginleştirme işlemi sonucu, örneğin Iga'dan zengin bir kolostrum elde edilmişse bu kolostrum özellikle üst solunum yolu enfeksiyonlarının tedavisini sağlar.

 
 

Diğer bağışıklık faktörleri :

 
 
  Prolinden Zengin Polipeptid : Timus bezinin çalışmasına yardımcı olan bir maddedir. Bağışıklık sistemini uyarır.  
 

 

 
 

Laktoferrin : Laktoferrin antiviral, antibakteriyel, anti-enflammatuvar özellikleri olan demir bağlayan bir proteindir. Laktoferrin, özellikle kanser, AIDS, herpes (uçuk), kronik yorgunluk, kandida albikans gibi hastalıklarda önemli rol oynayan bir maddedir

 
     
 

Glikoproteinler : (Proteaz ve Tripsin inhibitörleri): Kolostrum içerisinde bulunan immün faktörlerin ve büyüme faktörlerinin sindirim sistemindeki (barsaklardaki) sindirim enzimlerinden korunmasını sağlar. Bu durum ağızdan alınan kolostrum içerisindeki immün faktörlerin parçalanmadan vücut içinde etkili olmasını sağlar.

 
     
 

Laktalbuminler : Araştırmalar, Laktalbumin'in pek çok virüse karşı yüksek düzey etkinliğini gösteren sayısız kanıtlarla doludur. Laktalbumin'in hassas kişilerde beyinde serotonin aktivitesini yükselttiği, kortizol konsantrasyonunu düşürdüğü ve stresi rahatlatabildiği gösterilmiştir.

 
     
 

Sitokinler : Interlökin 1 & 6, Interferon gamma ve Lenfokinler: Sitokinler hücreler arası iletişimde, antiviral aktivitede, anti-tümör aktivitede, bağışıklık yanıtının gücü ve düzenlenmesinde görev alır.

 
     
 

Lizozimler : Vücudun bakteriyel enfeksiyonlardan korunmasına yardım ederler. Lizozimler, bakterileri parçalar.

 
 

2. Kolostrumda bulunan Büyüme (Growth) Faktörleri

 
 

Kolostrumda bulunan büyüme faktörlerinin faydaları:

 
  • Sinir sisteminde iletimi düzenleyen maddelerin (serotonin ve dopamin) etkisini düzenler.
• Yaşlanmış veya hasar görmüş kasın, kemiğin, kıkırdağın, cildin kollajen yapısının yenilenmesini ve normal iyileşmesini kolaylaştırır.
• Açlık durumunda enerji için kasların kullanımının yerine, yağın yakılmasını sağlar. Açlığın olmadığı durumda da yağsız kas kütlesinin gelişimini sağlar.
• Kan glukoz seviyesinin düzenlenmesine yardımcı olur, uyanıklılık durumunu ve konsantrasyonu sağlayan beyin kimyasallarını düzenler.
• Haricen kullanıldığında cildin iyileşmesini destekler.
• Vücudun DNA ve RNA'sının tamirine yardımcı olur.

 
     
 

Kolostrumda bulunan Büyüme Faktörleri:

 
     
  Epiteliyal Büyüme Faktörü : Cildin korunması ve sağlıklı yapısının devamı için gereklidir.
 
     
  İnsülin Benzeri Büyüme Faktörü : Kolostrumda bulunan en yoğun büyüme faktörleridir. Bu faktörler, vücudun yağı ve şekeri nasıl kullanacağını belirler. DNA ve RNA'yı koruduğu için, yaşlanmayı önleyici (anti-aging) özellikleri bulunan tek madde olarak bilinmektedir. Bu nedenle kolostrum, vücut geliştiren sporcular tarafından da yoğun olarak kullanılır.  
     
  Transforming Growth Faktörler : Bağ dokusu hücrelerinin çoğalmalarını uyarır. Bu nedenle kemik ve kıkırdağın yapımında görev alır.  
     
  Trombositlerden Elde Edilen Büyüme Faktörü (PDGF) : PDGF bağ dokusu, düz kaslar ve fibroblast hücrelerinin bölünmesine yardımcı olur. Sinir yaşamı ve tamiri için de gereklidir.  
 

3. Diğer Faydalı Bileşenler

 
 

Vitaminler ve mineraller : Normal metabolizma, büyüme ve gelişim için gerekli maddelerdir. Bütün vücutta kimyasal işlemleri hızlandıran aracı maddeler olarak (ko-enzim) görev alırlar. Sağlığın devamı için asla vazgeçilemeyecek maddelerdir.

 
     
 

Amino asitler : Proteinlerin yapı taşlarıdır. Büyüme ve gelişme için gereklidirler. Amino asitler esansiyel (vücutta yapılamadığı için dışarıdan alınması zorunlu) ve esansiyel olmayan (vücutta yapılabilenler) olarak iki temel guruba ayrılırlar.

 
 
 
Kolostrumun Kullanım Alanları
 
 

Tavsiye edilen kullanım: (İçerisinde zenginleştirilmiş olan özel maddenin hangisi olduğuna bağlı olarak)

 
     
  • Üst solunum yolu enfeksiyonlarının tedavisi için
• Enfeksiyonlarla savaşa yardım için
• Sindirim problemleri, özellikle çocuklarda ishalin etkin tedavisi için
• Yara iyileşmesini sağlamak için
• Sporcularda kas gelişimi ve atletik performansı geliştirmek için